1001 ogrodów, które warto wżyciu zobaczyć niezwykły przewodnik po najbardziej olśniewających ogrodach świata, zawiera inspirujące projekty najlepszych ogrodników i projektantów. Ten wspaniały ilustrowany przewodnik po ogrodach – od słynnych ogrodów Alhambry w Grenadzie do prywatnych ukrytych klejnotów znanych tylko garstce uprzywilejowanych – zainspiruje zarówno ogrodników, jak i miłośników ogrodów.
1001 ogrodów, które warto w życiu zobaczyć to książka pełna cudownych przykładów odwiecznego i uporczywego pragnienia ludzkości, by tworzyć barwne, wonne i odprężające przybytki żywego piękna, zwane ogrodami. Jest to książka niezwykła i pasjonująca. Po raz pierwszy w jednym wspaniałym tomie zestawiono, opisano i przedstawiono najpiękniejsze i najciekawsze ogrody świata. Książka dotyczy oczywiście wybitnych ogrodów, ale w gruncie rzeczy opowiada o ludzkiej kreatywności i ponadczasowym, wiecznie się zmieniającym pięknie wspaniałej architektury krajobrazu. Poszukiwania prowadzone były na całym świecie, a wśród odkrytych skarbów jest cała gama ogrodów: od wspaniałych klasycznych stworzonych przed wiekami przez ogrody staroświeckie i tradycyjne do nowoczesnych. Każdy odwiedzono, zbadano i umiejętnie sfotografowano. Najbardziej chyba zdumiewającą cechą wielu z tych niezwykłych ogrodów jest to, jak wykorzystano je, by przekształcić i upiększyć najtrudniejsze i stawiające najwyższe wymagania zakątki świata. Inne rozkwitają w całkiem nieoczekiwanych miejscach, nawet pod ziemią czy na odkrytych dachach. Obejmują szeroki zakres warunków wegetacji, w tym najbardziej skrajne klimaty. Mamy tu budzące podziw ogrody rozkwitające na pustyniach, w suchych czy wilgotnych tropikach, regionach umiarkowanych, chłodnych i wilgotnych, a nawet bardzo zimnych.
Mocną stroną tej wspaniałej książki jest to, że ukazuje potężną, niespokojną energię ogrodników, projektantów, architektów czy artystów, którzy wyrazili swoje umiłowanie do roślin, piękna i naturalnego krajobrazu, tworząc niezwykłe ogrody wszelkich form, rozmiarów i układów.
Rae Spencer-Jones studiowała ogrodnictwo, a następnie pracowała w redakcji magazynu „Gardens Illustrated”. Obecnie jest niezależną autorką artykułów i książek o ogrodnictwie, pisuje na temat wszelkich działów ogrodnictwa dla wielu pism ogrodniczych, w tym na strony ogrodnicze „Daily Telegraph”, „The Times”, „Gardener’s World magazine” i „Gardens Illustrated”. Jej książka Wild Flowers o f Britain and Ireland ukazała się nakładem wydawnictwa Kyle Cathie w 2005.
Jest to książka niezwykła i pasjonująca. Po raz pierwszy w jednym wspaniałym tomie zestawiono, opisano i przedstawiono najpiękniejsze i najciekawsze ogrody świata. To zdumiewające osiągnięcie.
Książka dotyczy oczywiście wybitnych ogrodów, ale w gruncie rzeczy opowiada o ludzkiej kreatywności i ponadczasowym, wiecznie się zmieniającym pięknie wspaniałej architektury krajobrazu. Dziś nawet najprostszy ogród może nam zapewnić nieodzowne poczucie bezpieczeństwa i spokoju. Właśnie dlatego wszelkie formy ogrodnictwa zyskują na całym świecie coraz większą popularność. Nawet pobieżne przejrzenie tej książki i rzut oka na kilka z przedstawionych tu ogrodów wystarczy by przenieść nas błyskawicznie z szybko się zmieniającego, czasem wręcz przerażającego świata współczesności do czarującej oazy ciszy, spokoju i wewnętrznej równowagi.
1001 ogrodów, które warto w życiu zobaczyć to książka pełna cudownych przykładów odwiecznego i uporczywego pragnienia ludzkości, by tworzyć barwne, wonne i odprężające przybytki żywego piękna, zwane ogrodami. Szukano w całym świecie, a wśród odkrytych skarbów jest cała gama ogrodów: od wspaniałych klasycznych stworzonych przed wiekami przez ogrody staroświeckie i tradycyjne do nowoczesnych. Każdy odwiedzono, zbadano i umiejętnie sfotografowano. Wyniki tych niezwykłych poszukiwań znajdziecie tu, dokładnie opisane i zilustrowane.
Najbardziej chyba zdumiewającą cechą wielu z tych niezwykłych ogrodów jest to, jak wykorzystano je, by przekształcić i upiększyć najtrudniejsze i stawiające najwyższe wymagania zakątki świata. Inne rozkwitają w całkiem nieoczekiwanych miejscach, nawet pod ziemią czy na odkrytych dachach. Obejmują szeroki zakres warunków wegetacji, w tym najbardziej skrajne klimaty Mamy tu budzące podziw ogrody rozkwitające na pustyniach, w suchych czy wilgotnych tropikach, regionach umiarkowanych, chłodnych i wilgotnych, a nawet bardzo zimnych.
Mocną stroną tej wspaniałej książki jest to, że ukazuje potężną, niespokojną energię ogrodników, projektantów, architektów czy artystów, którzy wyrazili swoje umiłowanie do roślin, piękna i naturalnego krajobrazu, tworząc niezwykłe ogrody wszelkich form, rozmiarów i układów. Jedne obejmują rzeźby inne mieszczą specyficzne rośliny, jak różaneczniki czy sukulenty lub wyrażają mocne przesłania filozoficzne i duchowe przy użyciu starannie rozmieszczonych skał i zagrabionego piasku. Są też słynne ogrody organiczne i botaniczne, a nawet ogrody ozdobnie przyciętych drzew i krzewów.
Mając to szczęście, że odwiedziłem wiele z tych niezwykłych ogrodów, mogę z przyjemnością odświeżyć swoje przeżycia i wspomnienia dzięki tej cudownej książce. Wśród opisanych tu wspaniałych miejsc jest Tatton Park (800 ha) w Anglii, obejmujący park, jeziora ogrody zaprojektowane w końcu XVIII w. przez Humphreya Reptona, z późniejszymi dodatkami sir Josepha Paxtona. Podczas II wojny światowej ten rozległy teren wykorzystywano jako zrzutowisko dla szkolenia spadochroniarzy Odwiedziłem go po raz pierwszy, skacząc z uwiązanego balonu i lądując z głuchym łomotem na ogromnym trawniku. Nigdy nie zapomnę, jak gramoląc się z ziemi, rozejrzałem się w oszołomieniu i, zdezorientowany przez chwilę, pomyślałem sobie, że wylądowałem w raju.
Wkroczenie do każdego wspaniałego ogrodu powoduje zawsze nagłą transformację rzeczywistości, która nieodmiennie rodzi ogromne poczucie ulgi. Przypomina to przejście przez magiczne, niewidzialne przesłony w inny, odrębny całkowicie zrelaksowany świat aromatów, barw i zielonej miękkości, W Australii spokojne, meandrujące ścieżki Rippon Lea Estate w Wiktorii pokazują, jak można uwydatnić osie widokowe takimi elementami wodnymi, jak jezioro – główne źródło wody dla tego 6-hektarowego ogrodu – i starannie rozmieszczone drzewa liściaste i egzotyczne krzewy, natomiast pokryte porostami skały przesłoniętę są częściowo przez drobne pnące się rośliny górskie i płożące się.
Australijskie Narodowe Ogrody Botaniczne w Canberrze, tak wspaniale tu opisane, prezentują odmienny obraz nieomal surrealistycznego piękna z ogromną, unikatową i wspaniałe- eksponowaną kolekcją roślin rodzimych. Owa zdumiewająca różnorodność uczyniła z tych ogrodów siedlisko dla wszelkiego rodzaju australijskich ptaków, jak kakadu, papugi, zimorodki i wiele innych. Występuje tam 8 gatunków nietoperzy, ponadto żaby, gady, ogromna populacja fascynujących ważek oraz intrygujące torbacze, jak bojaźliwa, żółtołapa, mysz workowata i lotopałanki.
W wilgotnych tropikach Australii urzekające Ogrody Botaniczne Fteckera w Cairns obejmują 38 hektarów. Jest to niewiarygodnie bujna kraina marzeń pełna intensywnych zapachów, zdumiewająco barwnych liści, rzadkich palm, imbirowatych, prymitywnych Xanthorrea i sagowców. Ogrody obejmują unikatową kolekcję obrazkowatych z wilgotnych tropików, w tym niezwykłe dziwidło olbrzymie (Amorphophallus titanum). Ta rzadka roślina wydaje czasem pojedynczy kwiat o masie do 70 kg z ogromnego pęku szerokich na 7 m liści. Inny popularny element tych ogrodów to urzekający zwrotnikowy las deszczowy, który można wygodnie zwiedzać dzięki specjalnym drewnianym chodnikom.
Rae Spencer-Jones stworzyła znacznie więcej niż wspaniałą książkę o wspaniałych ogrodach. Udało jej się rozbudzić u wielu z nas potężne odwieczne pragnienie odwiedzenia tych cudownych miejsc. Ofiarowała też nieodzowne sanktuarium każdemu czytelnikowi, który pragnie na kartach tej książki dać się unieść w tę nową fantastyczną krainę poświęcenia, piękna i prawdy l czegóż chcieć więcej?
Człowiek uprawia ogrody od tysiącleci, a na przestrzeni dziejów służyły one najrozmaitszym celom. Starożytnym Egipcjanom zapewniały cień i wodę – konieczne wytchnienie przed nieubłaganym słońcem Afryki Płn. Dla praktycznych starożytnych Rzymian były głównie źródłem pokarmu i leków ziołowych przeciw chorobom i urazom, Średniowieczne ogrody Europy urządzano w obrębie potężnych murów, by chronić mieszkańców przed zewnętrzną dziką przyrodą postrzeganą jako wroga, a ogrody klasztorne były równie istotnym elementem duchowego sanktuarium, jak sam klasztor.
W XVII w. takie ogrody jak wyrafinowany i majestatyczny krajobraz Wersalu we Francji, tworzono jako wyraz politycznej potęgi. Angielski Ruch Krajobrazowy w XVIII-XIX w. stanowił ostrą reakcję wobec sztywnego formalizmu XVII w, i dawał właścicielom ogrodów okazję wykorzystania krajobrazu jako miejsca ekspresji przez architekturę, literaturę i filozofię. Przez stulecia wielu zamożnych posiadaczy ziemskich z Europy i Stanów Zjednoczonych finansowało zagraniczne ekspedycje poszukiwaczy roślin, a liczne ogrody i arboreta, jak Arboretum Arnolda w Massachusetts mają nadal ważne kolekcje roślin z tamtych wypraw.
Dziś w wielu kulturach ogród stanowi integralną część stylu życia. Czy to na dachu angielskiego budynku, czy w hiszpańskim parku miejskim, ogrody mogą tworzyć galerię dzieł sztuki pod gołym niebem lub kanwy dla nowatorskich twardych elementów krajobrazu czy projektu obsadzeń. Kilka współczesnych ogrodów prywatnych – unikatowe wyrazy ekspresji ich twórców – stały się ikonami sztuki projektowej czy ogrodowej swego czasu. Wymieńmy tylko ogród Helen Dillon w Irlandii i ogród holenderskiego eksperta Pieta Oudolfa, Ostatnio ogrody, parki i krajobrazy stają się istotnymi substytutami obszarów dzikiej przyrody, kurczących się wskutek ekspansji rolnictwa i budownictwa. Ogrody botaniczne, jak angielskie Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew, odgrywają dziś nieodzowną rolę w ochronie rzadkich lub zagrożonych gatunków, inne, jak Narodowy Ogród Botaniczny w Kirstenbosch w RPA, celebrują też samą różnorodność rodzimej flory.
Książka 1001 ogrodów, które warto wżyciu zobaczyć prezentuje tę globalną różnorodność ogrodów. To podróż po świecie będąca hołdem dla wpływu historycznych ogrodów i parków na te obecne. Kwestionuje też konwencjonalną koncepcję „ogrodu”, włączając zdyscyplinowany krajobraz cmentarza wojennego w Kranji w Singapurze, miejsca osobliwe i cudowne, jak prywatny ogród Antoniego Gaudiego Els Jardins de Ca L’Artigas w Hiszpanii i surrealistyczne Las Pozas w Meksyku, eko-katedrę holenderskiego artysty i fotografika Louisa Guillaume’a Le Roya, której ukończenie potrwa 1000 lat, a nawet naturalny krajobraz Namaqualand w RPA z zapierającym dech wiosennym pokazem roślin rocznych.
Układ książki
Rozdziały książki ułożono geograficznie z zachodu na wschód i z północy na południe, poczynając od Ameryki Płn., a kończąc na Australii, Nowej Zelandii i wyspach. Nie jest to tylko układ „według kontynentów”, odzwierciedla też odrębną tradycję i historię ogrodnictwa każdego rejonu. Podobnie uszeregowano krainy, regiony i państwa. Książka przemierza mapę świata południkowe, z lewa na prawo, a o pozycji danego kraju w rozdziale decyduje położenie jego najbardziej północnego krańca. W konsekwencji wszystkie ogrody danego rejonu umieszczono razem, co daje czytelnikowi łatwą metodę poruszania się po książce. Dla spójności wszystkie informacje geograficzne zaczerpnięto z The Times Atlas.
Rozdział Wyspy nie dotyczy uznanego regiony geograficznego, ale ogrodnictwo na różnych wyspach podlegało zwykle wpływom stylów kolonialnych manifestujących się w różnych momentach historii. Takie zgrupowanie razem wysp pozwoliło wyeliminować wszelkie kwestie polityczne czy geograficzne w rodzaju: czy Wyspy Kanaryjskie przyporządkować Europie ze względów politycznych, czy Afryce z uwagi na klimat.
Nazwy ogrodów podano często w oryginalnej wersji językowej dla zachowania romantyzmu, ze względów politycznych bądź estetycznych. Polskie nazwy ogrodów europejskich podano dla języków, dla których niełatwo byłoby samemu odszukać znaczenie. W indeksie ogrody zestawiono według nazwy w języku oryginalnym oraz w przekładzie. Zamieszczona na końcu lista międzynarodowych organizacji ogrodniczych, tabela stref klimatycznych i zestawienie ogrodów z adresami pocztowymi i internetowymi dostarczy czytelnikowi praktycznych szczegółów i dalszych informacji na temat przedstawionych miejsc.
Podstawowe informacje
Na początku opisu każdego ogrodu zestawiono podstawowe dane na jego temat. Są to nazwisko projektanta, właściciela, styl ogrodu, powierzchnia oraz lokalizacja, klimat. Czasem nie udało się ustalić projektanta albo trudno było określić powierzchnię ogrodu. W takiej sytuacji chcieliśmy po prostu dać czytelnikowi poczucie skali. Informacje klimatyczne podano na podstawie systemu klasyfikacji klimatów Koeppena; strefy klimatyczne Ameryki Płn, podano dla wszystkich haseł dotyczących Stanów Zjednoczonych.